Sierpień i wrzesień to moment, w którym o powodzeniu całego sezonu decydują pierwsze tygodnie po wschodach. Młode siewki rzepaku ozimego są kruche i mają niewiele rezerw, więc każdy ubytek liścieni czy uszkodzony stożek wzrostu odbija się na kondycji rośliny na długo przed zimą. To właśnie teraz plantację najintensywniej atakują szkodniki rzepaku, czyli przede wszystkim pchełka rzepakowa, mszyce oraz tantniś krzyżowiaczek. Kto w tym okresie zaniedba lustracje pola, może w najgorszym wypadku stanąć przed koniecznością przesiewu.
Dlaczego jesień jest tak krytyczna dla siewek rzepaku
Rzepak w fazie liścieni i pierwszych liści właściwych nie ma jeszcze rozbudowanego systemu korzeniowego ani zapasów, które pozwoliłyby mu zregenerować się po silnym żerowaniu. Uszkodzone rośliny gorzej znoszą później mrozy, wolniej ruszają wiosną i są bardziej podatne na choroby grzybowe. Dlatego eksperci zgodnie podkreślają, że kluczem do sukcesu jest regularna lustracja, a najlepiej co 2–3 dni w okresie największej aktywności owadów i reagowanie dokładnie w momencie przekroczenia progu ekonomicznej szkodliwości, a nie „na wszelki wypadek” wcześniej czy później.
Pchełka rzepakowa — zwalczanie zaczyna się od monitoringu
Pchełka rzepakowa (Psylliodes chrysocephala) to zdecydowanie najgroźniejszy jesienny szkodnik rzepaku ozimego. Groźne są tu obie formy rozwojowe:
chrząszcze żerują na liścieniach i pierwszych liściach, wygryzając charakterystyczne „okienka” i drobne otwory,
larwy wgryzają się w ogonki liściowe, nerwy główne, a z czasem w szyjkę korzeniową i stożek wzrostu. To one wyrządzają największe, trwałe szkody, bo ich żerowanie toczy się wewnątrz rośliny i długo pozostaje niewidoczne.
Naloty chrząszczy obserwuje się już od końca sierpnia i trwają one nierzadko do października, a przy ciepłej, długiej jesieni nawet dłużej. Najprostszym narzędziem monitoringu są żółte naczynia chwytne wypełnione wodą z dodatkiem detergentu, ustawiane na wysokości roślin, najlepiej około 20 metrów od brzegu pola.
Próg szkodliwości dla pchełki rzepakowej to zazwyczaj:
1–3 chrząszcze na 1 metr bieżący rzędu (w zależności od źródła i regionu),
lub 10 chrząszczy odłowionych w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni.
Gdy próg zostanie przekroczony, nie warto zwlekać. Skuteczne zwalczanie pchełki rzepakowej wymaga wykonania zabiegu insektycydowego tuż po jego stwierdzeniu, najlepiej zanim samice złożą jaja, bo larwy żerujące już wewnątrz rośliny są dla środków kontaktowych praktycznie nieuchwytne. Najczęściej stosuje się preparaty z grupy pyretroidów, a przy dużej presji szkodnika i wyższych temperaturach dobrze sprawdzają się gotowe mieszanki insektycydowe łączące pyretroid z neonikotynoidem lub środki o działaniu systemicznym.
Mszyce jako wektory wirusów – kiedy i jak reagować
Mszyce na rzepaku to problem, który łatwo zbagatelizować, bo same w sobie rzadko wyrządzają spektakularne szkody żerowaniem. Wysysając soki z liści, powodują ich marszczenie i osłabiają wzrost rośliny, ale prawdziwe zagrożenie leży gdzie indziej, a dokładnie w przenoszeniu wirusów roślinnych. Największe znaczenie ma tu mszyca brzoskwiniowa (Myzus persicae), która jest głównym wektorem wirusa żółtaczki rzepy (TuYV). W latach sprzyjających temu szkodnikowi porażenie może obniżyć plon nasion nawet o połowę.
Ponieważ szkody wirusowe pojawiają się z opóźnieniem i nie są od razu widoczne, próg szkodliwości dla mszyc jesienią jest w praktyce bardzo niski. Reakcję zaleca się już po zauważeniu pierwszych osobników na plantacji, zwłaszcza przy brzegach pola, gdzie naloty są zawsze najintensywniejsze. Systematyczna lustracja obrzeży to najprostszy sposób, by wychwycić problem, zanim mszyce zdążą się rozprzestrzenić na całą uprawę.
Tantniś krzyżowiaczek – niewielki motyl, poważne straty
Tantniś krzyżowiaczek (Plutella xylostella) to drobny, pstrokato ubarwiony motyl, którego jasnozielone, ruchliwe gąsienice potrafią w krótkim czasie znacząco osłabić plantację. W ciągu roku szkodnik ten rozwija nawet 3–4 pokolenia, a jesienne pojawia się zwykle na przełomie sierpnia i września.
Objawy żerowania tantnisia krzyżowiaczka na rzepaku są charakterystyczne. Gąsienice zeskrobują tkankę liścia od spodniej strony, pozostawiając cienką „skórkę”, która wraz ze wzrostem liścia pęka, tworząc drobne otworki i nadżerki. Przy dużym nasileniu może dojść do niemal całkowitego ogołocenia liści z miękiszu. Osłabione w ten sposób rośliny gorzej znoszą stres, silniej reagują na przymrozki i chętniej atakowane są przez patogeny grzybowe.
Próg szkodliwości dla tantnisia w rzepaku to zwykle 1 gąsienica na 1 roślinie w fazie 3–9 liścia (BBCH 13–19). Monitoring prowadzi się analogicznie jak w przypadku pchełki, za pomocą żółtych naczyń chwytnych oraz regularnych lustracji roślin.
Skuteczne zwalczanie tantnisia krzyżowiaczka opiera się na dwóch filarach:
profilaktyce – płodozmian, izolacja przestrzenna od innych upraw kapustnych, zwalczanie chwastów z rodziny kapustowatych (będących żywicielami gąsienic) oraz usuwanie samosiewów,
rotacji substancji czynnych – tantniś jest gatunkiem o rosnącej odporności na insektycydy, dlatego nie należy stosować tej samej substancji czynnej w kolejnych zabiegach, tylko przemiennie sięgać po preparaty z różnych grup chemicznych.
Insektycydy na jesienne szkodniki rzepaku – na co postawić
Wybór insektycydu warto dopasować do tego, z jakim szkodnikiem (lub ich kombinacją) mamy do czynienia na danej plantacji, ponieważ pchełka, mszyce i tantniś bardzo często pojawiają się w tym samym czasie. W praktyce sprawdzają się przede wszystkim preparaty łączące kilka mechanizmów działania:
Inazuma 130 WG– mieszanina lambda-cyhalotryny (pyretroid) i acetamiprydu (neonikotynoid) o działaniu kontaktowym, żołądkowym i systemicznym. Zarejestrowana w rzepaku ozimym jesienią do zwalczania tantnisia krzyżowiaczka, pchełki rzepakowej, śmietki kapuścianej, mszyc i mączlików, czyli praktycznie całego kompletu jesiennych zagrożeń w jednym zabiegu.
Mospilan 20 SP — insektycyd na bazie acetamiprydu o działaniu kontaktowym, żołądkowym i systemicznym, skuteczny wobec szkodników ssących i gryzących. W rzepaku stosowany jest przede wszystkim wiosną na słodyszka i chowacze, ale warto mieć go w rotacji jako zamiennik dla pyretroidów.
Sivanto Energy — nowoczesny insektycyd z dwiema substancjami czynnymi o odmiennym mechanizmie działania, skuteczny zwłaszcza wobec szkodników ssących, w tym mszyc. Dzięki systemicznemu działaniu chroni także nowe przyrosty roślin.
Niezależnie od wybranego preparatu obowiązuje jedna, żelazna zasada: środki ochrony roślin zawsze stosuj zgodnie z etykietą, przestrzegając zalecanych dawek, terminów, okresów karencji oraz stref buforowych. To ona jest ostatecznym źródłem informacji o dopuszczonych zastosowaniach danego produktu.
Jak skutecznie chronić rzepak jesienią – podsumowanie
Ochrona siewek przed jesiennymi szkodnikami rzepaku to w gruncie rzeczy praca systematyczna, a nie jednorazowa interwencja. Warto trzymać się kilku prostych zasad:
prowadź regularne lustracje plantacji, najlepiej co 2–3 dni w okresie nalotów szkodników,
korzystaj z żółtych naczyń chwytnych, by wcześnie wychwycić pierwsze naloty pchełek i mszyc,
reaguj dokładnie w momencie przekroczenia progu szkodliwości, gdyż zarówno zbyt wczesny, jak i spóźniony zabieg obniża jego skuteczność,
rotuj substancje czynne insektycydów, by ograniczyć narastającą odporność szkodników, zwłaszcza tantnisia i mszyc,
wzmacniaj rośliny nawożeniem dolistnym mikroelementami, lepiej odżywione siewki łatwiej znoszą presję szkodników,
zabiegi wykonuj w optymalnych warunkach, najlepiej wieczorem, przy niższych temperaturach i po zakończeniu oblotu pszczół.
Jesienna czujność procentuje wiosną. Plantacja, która przeszła przez wschody bez poważnych uszkodzeń, ma znacznie większe szanse na dobre przezimowanie i wysoki plon.
Insektycydy na jesienne szkodniki rzepaku w ZasiejPole.pl
Sprawdzoną ochronę przed pchełką rzepakową, mszycami i tantnisiem krzyżowiaczkiem znajdziesz w ofercie ZasiejPole.pl. Sprawdź insektycydy na jesienne szkodniki rzepaku i zamów środki z dostawą prosto na gospodarstwo, zanim naloty szkodników zdążą namieszać na Twojej plantacji.
Przed zastosowaniem każdego preparatu zapoznaj się z jego etykietą i stosuj zgodnie z zaleceniami.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google