Ochrona kukurydzy w lipcu – omacnica prosowianka i stonka kukurydziana

Lipiec to kluczowy moment w ochronie kukurydzy. To właśnie w tym okresie rośliny wchodzą w fazę wiechowania i kwitnienia, a na plantacjach pojawiają się jednocześnie dwa najgroźniejsze szkodniki tej uprawy, czyli omacnica prosowianka i stonka kukurydziana. Od trafnej diagnozy zagrożenia i terminu oprysku kukurydzy zależy, czy uda się ograniczyć straty plonu, które w przypadku obu agrofagów mogą sięgać nawet 20–40%.

Areał uprawy kukurydzy w Polsce z roku na rok rośnie, a wraz z nim zwiększa się presja szkodników. Dlatego zamiast działać wyłącznie na podstawie kalendarza, warto oprzeć decyzję o zabiegu na realnym monitoringu plantacji – obserwacji roślin, pułapkach feromonowych oraz komunikatach sygnalizacyjnych.

Omacnica prosowianka – zwalczanie i progi szkodliwości

Omacnica prosowianka (Ostrinia nubilalis) to motyl, którego gąsienice żerują wewnątrz łodyg i kolb kukurydzy, uszkadzając ziarno i osłabiając rośliny na tyle, że dochodzi do ich łamania. Żerowanie larw sprzyja też infekcjom grzybami z rodzaju Fusarium, powodującymi fuzariozę kolb.

Progi szkodliwości omacnicy prosowianki

Decyzję o zwalczaniu omacnicy prosowianki podejmuje się na podstawie monitoringu, pułapek feromonowych, świetlnych lub bezpośrednich obserwacji roślin. Kluczowe progi szkodliwości to:

• próg interwencyjny (czerwiec-lipiec): 6–8 złóż jaj na 100 roślinach – sygnał do natychmiastowego zabiegu w bieżącym sezonie,

• próg na przyszły rok (BBCH 83-85, dojrzałość woskowa): 15% roślin uszkodzonych w uprawie na ziarno lub 30–40% w uprawie na CCM i kiszonkę.

Optymalny termin oprysku – faza wiechowania

Najlepszy moment na zabieg przypada w okresie rozwijania wiech, aż do fazy kwitnienia (BBCH 51–65). To właśnie wtedy z licznie złożonych jaj zaczynają wylęgać się gąsienice, które po wniknięciu głęboko w tkanki rośliny, staną się trudno dostępne dla insektycydu.

• I zabieg: koniec pierwszej lub początek drugiej dekady lipca, jest to moment licznego wylęgu gąsienic,

• II zabieg (przy wysokim zagrożeniu): 7–10 dni później, czyli koniec drugiej lub początek trzeciej dekady lipca,

• jeden zabieg wystarczy, gdy szkodnik uszkadza do 30% roślin, a sam zabieg jest wykonany w podstawowym terminie zwalczania.

Rekomendowane insektycydy i sposób aplikacji

Do zwalczania gąsienic omacnicy prosowianki stosuje się preparaty oparte na substancjach czynnych: lambda-cyhalotryna, chlorantraniliprol, acetamipryd + deltametryna, acetamipryd, tebufenozyd oraz indoksakarb. Przy dwóch zabiegach w sezonie konieczna jest rotacja substancji czynnych z różnych grup chemicznych, co pozwala ograniczyć ryzyko wykształcenia odporności u szkodnika. Oprysk powinien dokładnie pokryć rośliny w strefie wiechy i górnych liści, ponieważ to tam samice składają jaja, a wylęgające się gąsienice migrują w kierunku łodygi i kolby. Konkretne preparaty rekomendowane na omacnicę i stonkę opisujemy w dalszej części artykułu.

Stonka kukurydziana w lipcu – jak rozpoznać zagrożenie

Stonka kukurydziana (Diabrotica virgifera) to organizm kwarantannowy. Larwy żerują na korzeniach, ograniczając pobieranie wody i składników pokarmowych, co prowadzi do wylegania roślin, natomiast dorosłe chrząszcze uszkadzają znamiona i liście. Straty w plonie mogą wynosić 10–40%.

Progi szkodliwości i monitoring

Monitoring stonki opiera się przede wszystkim na pułapkach feromonowych. Kluczowe fakty ułatwiające obserwację:

• pułapki instaluje się od końca czerwca i kontroluje 2–3 razy w tygodniu,

• wyraźny wzrost liczby odławianych chrząszczy to sygnał do zabiegu insektycydowego,

• pierwsze wyloty dorosłych owadów obserwuje się zwykle od połowy lipca,

• szczyt liczebności chrząszczy na roślinach przypada najczęściej na pierwszą lub drugą dekadę sierpnia.

Termin zwalczania chrząszczy stonki

Ponieważ celem zabiegów nalistnych są przede wszystkim zapłodnione samice, zwalczanie stonki kukurydzianej w lipcu trzeba zaplanować precyzyjnie:

• start zabiegów: druga połowa lipca, gdy pojawiają się pierwsze chrząszcze,

• koniec okna: połowa sierpnia,

• II zabieg (jeśli konieczny): 7–14 dni po pierwszym, nie później niż do fazy woskowej dojrzałości ziarna,

• najlepsza pora dnia: rano (ok. godz. 9:00) lub wieczorem (po godz. 18:00), gdy aktywność owadów na roślinach jest największa.

Insektycydy na stonkę kukurydzianą

Do zwalczania chrząszczy stosuje się preparaty na bazie deltametryny, a także tiachloprydu w połączeniu z deltametryną oraz indoksakarbu. Podobnie jak w przypadku omacnicy, przy dwóch zabiegach w sezonie zaleca się przemienne stosowanie insektycydów z różnych grup chemicznych. Dodatkowym elementem profilaktyki jest zaprawianie nasion substancjami z grupy pyretroidów, które ograniczają także szkody wyrządzane przez drutowce.

Warto pamiętać, że stonka kukurydziana najskuteczniej jest ograniczana metodami niechemicznymi, czyli przede wszystkim płodozmianem z co najmniej 2–3-letnią przerwą w uprawie kukurydzy na tym samym stanowisku. Zabiegi insektycydowe traktuje się jako uzupełnienie profilaktyki, konieczne zwłaszcza tam, gdzie kukurydza uprawiana jest w monokulturze lub w strefach o potwierdzonym występowaniu szkodnika.

Rekomendowane środki na omacnicę i stonkę kukurydzianą

Wybór insektycydu warto dopasować do panującej pogody, spektrum zwalczanych szkodników oraz zasad integrowanej ochrony roślin. Poniżej trzy sprawdzone preparaty dostępne w ofercie ZasiejPole.pl.

Karate Zeon 050 CS to insektycyd kontaktowo-żołądkowy w formie zawiesiny kapsuł (CS), oparty na lambda-cyhalotrynie z grupy pyretroidów, działający powierzchniowo na roślinie.

• substancja czynna: lambda-cyhalotryna (pyretroidy),

• dawka na omacnicę: 0,2 l/ha,

• termin: okres wiechowania, po wystąpieniu szkodnika,

• ilość wody: 300-400 l/ha (oprysk średniokroplisty),

• ważne ograniczenie: pyretroidy tracą skuteczność w wyższych temperaturach – optymalnie działają poniżej 20°C, więc w środku lata Karate Zeon najlepiej stosować późnym wieczorem lub w nocy, gdy temperatura spada.

Coragen 200 SC to nowoczesna alternatywa bez ograniczeń temperaturowych. Zawiera chlorantraniliprol (Rynaxypyr) – substancję czynną o zupełnie innym mechanizmie działania niż pyretroidy, wpływającą na gospodarkę wapniową w organizmie szkodnika i powodującą paraliż mięśni oraz śmierć owada.

• substancja czynna: chlorantraniliprol (Rynaxypyr),

• czas działania: paraliż w ciągu kilku godzin, pełne zwalczenie w ciągu 2-4 dni,

• dawka na omacnicę: 125 ml/ha,

• termin: od widocznego wierzchołka wiechy do końca kwitnienia (BBCH 53-69), maksymalnie 1 zabieg w sezonie,

• ilość wody: 300-400 l/ha,

• atuty: działa niezależnie od temperatury, skuteczność utrzymuje się do 3 tygodni, a w ramach IPM nie szkodzi kruszynkowi (Trichogramma brassicae) ani owadom zapylającym.

Sivanto sprawdzi się z kolei tam, gdzie na plantacji trzeba liczyć się jednocześnie z kilkoma szkodnikami, np. mszycami, omacnicą prosowianką, słonecznicą orężówką oraz zachodnią kukurydzianą stonką korzeniową.

• zwalczane szkodniki: mszyce, omacnica prosowianka, słonecznica orężówka, zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa,

• dawka: 0,75 l/ha (maksymalnie 1 zabieg w sezonie),

• termin: od początku ukazania się wiechy do fazy pełnej dojrzałości mlecznej ziarniaków (BBCH 51-75), z wyłączeniem 10 dni przed kwitnieniem oraz samej fazy kwitnienia (BBCH 61-69) – ochrona zapylaczy,

• ilość wody: 200-500 l/ha,

• atut: szerokie spektrum działania pozwala ograniczyć liczbę odrębnych zabiegów na plantacji zagrożonej kilkoma gatunkami szkodników jednocześnie.

Praktyczne wskazówki na lipcowy oprysk kukurydzy

Terminy optymalnego zwalczania omacnicy prosowianki i stonki kukurydzianej nie pokrywają się ze sobą, dlatego w wielu gospodarstwach konieczne są dwa odrębne zabiegi, dopasowane do wyników monitoringu, a nie sztywnego kalendarza. Przed każdym opryskiem kukurydzy warto:

• sprawdzić aktualne komunikaty z Platformy Sygnalizacji Agrofagów,

• dostosować termin zabiegu do fazy rozwojowej rośliny (BBCH), a nie wyłącznie do daty w kalendarzu,

• rotować substancje czynne, by ograniczyć ryzyko odporności szkodników,

• dokładnie zapoznać się z etykietą stosowanego środka ochrony roślin, gdyż zawiera ona wiążące informacje o dawkowaniu, okresie karencji oraz warunkach bezpiecznego stosowania.

Wszystkie wymienione preparaty dostępne są w ofercie sklepu ZasiejPole.pl. Sprawdź stronę i dobierz środek odpowiedni do fazy rozwojowej rośliny, panującej temperatury i aktualnego poziomu zagrożenia na Twojej plantacji.

Przed zastosowaniem każdego preparatu zapoznaj się z jego etykietą i stosuj zgodnie z zaleceniami.