Magazynowanie środków ochrony roślin i nawozów przez zimę – przepisy i praktyka

Po sezonie w gospodarstwie zwykle zostają niezużyte preparaty i nawozy, a część rolników kupuje je jesienią, kiedy ceny są niższe. Przechowywanie środków ochrony roślin zimą to obowiązek wynikający z przepisów, ale też sposób, żeby wiosną produkt nadal działał tak, jak powinien. Poniżej znajdziesz, czego wymaga prawo i jak to zrobić w praktyce.

Co mówią przepisy o przechowywaniu ŚOR

Ustawa o środkach ochrony roślin mówi, że środki trzeba przechowywać tak, żeby nie zagrażały zdrowiu ludzi, zwierząt ani środowisku. Szczegóły podaje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 maja 2013 r. Według niego środki ochrony roślin przechowuje się:

    • w oryginalnych opakowaniach, bez kontaktu z żywnością, napojami i paszą,

    • tak, żeby nikt ich przypadkowo nie spożył ani nie podał zwierzętom,

    • w miejscu niedostępnym dla dzieci,

    • tak, żeby nie było ryzyka skażenia wód, gruntu ani przedostania się do kanalizacji.

W przypadku środków dla użytkowników profesjonalnych miejsce przechowywania musi się zamykać tak, żeby osoby trzecie nie miały do niego dostępu. Musi też leżeć co najmniej 20 m od studni, zbiorników i cieków wodnych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy środki stoją na utwardzonej nawierzchni, która nie przepuszcza cieczy.

Magazyn ŚOR – wymagania w praktyce

Wymagania dla magazynu ŚOR zależą od tego, ile środków przechowujesz. Przy niewielkich ilościach wystarczy szafa z wanną ociekową, ustawiona w osobnym pomieszczeniu zamykanym na klucz. Magazyn powinien leżeć jak najdalej od budynków mieszkalnych i inwentarskich oraz od miejsc, w których przechowujesz płody rolne. Najlepiej, żeby miał oddzielne wejście.

Poradniki Państwowej Inspekcji Pracy wymieniają wyposażenie, które powinien mieć magazyn:

    • szczelna, łatwo zmywalna i antypoślizgowa posadzka,

    • wentylacja,

    • gazoszczelna i pyłoszczelna instalacja elektryczna,

    • matowe szyby w oknach,

    • napis „Magazyn środków ochrony roślin” na drzwiach,

    • środki do neutralizacji rozlanego preparatu.

Poza środkami ochrony roślin możesz tam trzymać tylko puste opakowania, naczynia do sporządzania cieczy i odzież ochronną. Żywność, leki, pasze, niezaprawione nasiona i materiały łatwopalne muszą być gdzie indziej.

Przechowywanie środków ochrony roślin zimą: temperatura i wilgoć

Zimą największym zagrożeniem dla preparatów płynnych jest przemrożenie. Zamrożony płyn często się rozwarstwia, a wytrącony osad sprawia, że środek nie nadaje się do opryskiwacza. Najczęściej podawany zakres temperatury to 0–30°C. Część materiałów radzi jednak, żeby zimą trzymać płynne preparaty w pomieszczeniu, w którym jest powyżej 5°C. O tym, jakie warunki są właściwe dla danego środka, decyduje jego etykieta.

W praktyce sprawdza się kilka zasad:

    • powieś w magazynie termometr i higrometr, najlepiej z zapisem odczytów,

    • stawiaj preparaty płynne na dolnych półkach, a proszki i granulaty wyżej, żeby wyciek ich nie zalał,

    • trzymaj sypkie środki w szczelnie zamkniętych, oryginalnych opakowaniach, bo chłoną wilgoć,

    • cięższe opakowania stawiaj na paletach, a środki toksyczne w osobnym, wydzielonym miejscu.

Przechowywanie nawozów zimą

Nawozy mineralne są silnie higroskopijne. Pod wpływem wilgoci zbrylają się albo stają się maziste, a wtedy trudno je równomiernie wysiać. Przechowuj je w oryginalnych opakowaniach, w suchym, niepalnym i wentylowanym magazynie, do którego osoby postronne nie mają dostępu. Przyda się tam przyrząd do pomiaru temperatury i wilgotności. Materiały podają temperaturę od 5 do 20°C (niektóre źródła mówią o 5–30°C). Worki ułóż na paletach i odsuń co najmniej 1 m od ścian i konstrukcji dachu.

Saletry amonowej nie składuj z innymi nawozami ani ze środkami ochrony roślin. Najlepiej przeznacz dla niej osobną komorę, bo zmniejsza to ryzyko pożaru. Jeśli nawozy muszą stać na zewnątrz, ustaw je na paletach i przykryj plandekami, układając je od dołu do góry. Nawozy płynne chroń przed mrozem tak samo jak środki ochrony roślin.

Resztki, przeterminowane środki i puste opakowania

Resztki cieczy użytkowej rozcieńcz i zużyj na opryskanym polu, w miejscu, gdzie dawka była mniejsza. Przeterminowane środki profesjonalne i opakowania z resztkami produktu to odpady niebezpieczne. Trzeba je przekazać firmie, która ma uprawnienia do odbioru takich odpadów. Jeśli masz środki, które właśnie tracą rejestrację, terminy ich stosowania sprawdzisz w artykule Wycofanie flufenacetu 2026. Niektóre PSZOK-i przyjmują odpłatnie odpady z działalności rolniczej, ale przed wizytą sprawdź na stronie gminy, czy Twój punkt to robi.

Puste opakowania przepłucz trzy razy już przy sporządzaniu cieczy. Za każdym razem napełnij je wodą do 1/4 objętości, wstrząśnij i wlej popłuczyny do opryskiwacza. Zimę mogą przeczekać w magazynie, suche i zakręcone. Masz obowiązek oddać je sprzedawcy, a on ma obowiązek je przyjąć. Za niewykonanie tego obowiązku grozi grzywna, a oddanie takich opakowań do PSZOK-u również naraża Cię na karę. Sklepy działające w Systemie Zbiórki Opakowań PSOR przyjmują opakowania bezpłatnie przez cały rok i bez paragonu. Najbliższy punkt znajdziesz na stronie systempsor.pl.

Ewidencja zabiegów – zimą przygotuj się na zmianę

Każdy profesjonalny użytkownik prowadzi ewidencję zabiegów, niezależnie od wielkości gospodarstwa. Wpis obejmuje nazwę środka, termin, dawkę, uprawę i powierzchnię oraz przyczynę zabiegu. Dokumentację przechowuje się co najmniej 3 lata. Od 1 stycznia 2027 r. ewidencja będzie obowiązkowo prowadzona w formie elektronicznej. Dojdą do niej dodatkowe dane: numer zezwolenia środka i identyfikacja obszaru zabiegu, a także – o ile mają zastosowanie – kody EPPO i fazy rozwojowe roślin według skali BBCH. W latach 2027–2029 obowiązuje okres przejściowy: zapis można najpierw prowadzić na papierze, ale najpóźniej do 31 stycznia następnego roku trzeba przenieść go do formy elektronicznej. Zima to dobry moment, żeby uzupełnić zapiski z sezonu i przygotować się na nowy format. Inspektorzy PIORiN sprawdzają ewidencję podczas kontroli, razem ze sprawnością opryskiwacza i uprawnieniami.

Wiarygodny sklep to połowa sukcesu

Bezpieczne magazynowanie zaczyna się od zakupu. Kupuj środki w oryginalnych, szczelnych opakowaniach z czytelną etykietą w języku polskim. To, czy środek jest dopuszczony do obrotu, sprawdzisz w wyszukiwarce na stronie Ministerstwa Rolnictwa. Więcej o tym, co zmieniło się w zakupie środków ochrony roślin, przeczytasz w artykule Nowe przepisy dotyczące środków ochrony roślin od marca 2026. Sprzedawca nie może sprzedawać środków w opakowaniu zastępczym, po terminie ważności ani poza stałym punktem sprzedaży. Opakowania po nielegalnych środkach nie są przyjmowane w Systemie PSOR.

Podsumowanie

Przed zimą sprawdź, czy magazyn się zamyka, ma szczelną posadzkę i utrzymuje dodatnią temperaturę. Ustaw płyny nisko, a nawozy na paletach, z dala od ścian i od saletry amonowej. Oddaj wypłukane opakowania i uzupełnij ewidencję przed przejściem na wersję elektroniczną. Jeśli robisz jesienne zakupy na wiosnę, wybieraj sprawdzone źródła i oryginalne opakowania.